Gmina Siepraw: Czy powietrze jest czyste?

Czy powietrze jest czystsze?

Alarmujące informacje na temat jakości powietrza w Polsce od kilku lat niepokoją opinie publiczną. Przekroczone normy emitowanych pyłów, gazów, a także substancji rakotwórczych (benzo-a-piren, dioksyny) o kilkaset procent to ponura rzeczywistość sezonu grzewczego, także na terenie Gminy Siepraw. Zanieczyszczenie powietrza skutkuje wieloma chorobami, nie tylko układu oddechowego, ale i nerwowego, krwionośnego, czy rozrodczego. Rocznie na choroby związane z zanieczyszczeniem atmosferycznym umiera w Polsce 44 tys. osób, czyli ok. 10 osób zmarłych z tego powodu przypada na Gminę Siepraw. Bardzo dużo – wyobraźmy sobie, że pod kołami samochodów gminie rocznie 10 pieszych – byłaby to istna katastrofa.

Od kilku, czy nawet kilkunastu lat prowadzone są działania, żeby wyżej opisany stan rzeczy zmienić. Zmiana prawa, zarówno na poziomie krajowym, jak i lokalnym, programy dofinansowujące wymianę pieców, termomodernizacje budynków, czy montaż odnawialnych źródeł energii (OZE) – systemów solarnych, fotowoltaicznych, czy pomp ciepła, kampanie informacyjne, czy tez montaż systemów monitorujących oraz ostrzegawczych ma w najbliższych latach poprawić sytuacje jakości powietrza atmosferycznego.

Również w Gminie Siepraw od kilku lat prowadzone są działania mające w efekcie poprawić stan jakości powietrza: pozyskano środki z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na wymianę ponad 130 starych, pozaklasowych pieców na kotły gazowe lub nowoczesne kotły na „ekogroszek”, w Urzędzie uruchomiono punkt informacyjny rządowego Programu „Czyste Powietrze”, zainstalowano monitoring jakości powietrza Airly w każdej miejscowości Gminy, prowadzone są kontrole planowe i interwencyjne prawidłowości spalania w domowych paleniskach przez upoważnionych pracowników Gminy, prowadzone są kampanie informacyjne w szkołach, przedszkolach, Urzędzie Gminy, na zebraniach wiejskich oraz za pomocą publikatorów gminnych i mediów społecznościowych.

Dymienie z kominów domów zanieczyszcza powietrze, ale z reguły nie świadczy o spalaniu niedozwolonych materiałów. Palenie węglem i drewnem (póki co) jest legalne. Siepraw, 8 stycznia 2021. Fot. M. Baran

Kontrole prawidłowości spalania w paleniskach domowych oraz jakości spalanych paliw wznowiono w styczniu br. po okresie zawieszenia, związanego z pandemią COVID-19. Od momentu wznowienia kontroli w grudniu 2020 r. przeprowadzono 55 kontroli, zarówno planowych, jak i interwencyjnych – głównie spowodowanych zgłoszeniem poprzez aplikację EKOINTERWENCJA. Podczas kontroli sprawdzana jest jakość / klasa pieca, jakość paliw stałych (świadectwo jakości węgla, wilgotność drewna), obecność potencjalnych odpadów przeznaczonych do spalenia, czy też sposób segregacji i gromadzenia odpadów komunalnych. W przypadku powzięcia podejrzeń co do spalania niedozwolonych materiałów kontrolujący pobierają próbki popiołu i wysyłają do specjalistycznego laboratorium, z którym Gmina ma podpisaną umowę, na badanie próbek spalonych substancji. Laboratorium potwierdza lub neguje podejrzenia, wystawiając raport z badania.

Gmina musi reagować na zgłoszenia zanieczyszczenia powietrza w przeciągu 12 godzin od chwili zgłoszenia. Zgłoszenia do Urzędu Gminy docierają najczęściej za pomocą aplikacji komórkowej / komputerowej EKOINTERWENCJA. Z doświadczeń kilkunastu zgłoszeń, które dotarły do Gminy do tej pory wynikają następujące wnioski:

Część zgłoszeń nie zawiera uzasadnienia / opisu sytuacji, co niejednokrotnie utrudnia lub uniemożliwia prawidłową kontrolę (kontrolujący po prostu nie wiedzą co mają kontrolować);Część zgłoszeń to zgłoszenia „na chybił trafił” – np. w kilku przypadkach zgłoszeń palenia plastikami w danym domu okazało się, że dom ogrzewany jest piecem gazowy, w którym nie sposób spalić czegoś innego poza gazem…;Dym z komina (nawet śmierdzący) nie świadczy od razu o nieprawidłowościach. Póki co na terenie Gminy Siepraw dozwolone jest palenie paliwami stałymi (np. węglem, drewnem, peletem) co siłą rzeczy powoduje mniejsze lub większe dymienie, szczególnie podczas rozpalania w piecu lub dokładania kolejnego wsadu. Stąd prośba o zgłaszanie dymiących kominów tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia stosowania niedozwolonych paliw lub palenia odpadów;Niektóre zgłoszenia „nieprawidłowości” to element wojny sąsiedzkiej i dokuczenia drugiemu. Kontrola z Gminy ma być w tym przypadku elementem uprzykrzenia życia sąsiadowi;Większość kontroli wykazuje prawidłowe postępowanie i wysoką świadomość mieszkańców Gminy na temat spalania w domowych piecach.

Czy zatem wyżej wymienione kontrole oraz pozostałe działania dają pozytywny efekt w postaci poprawy jakości powietrza? Patrząc na odczyty czujników zlokalizowanych na terenie Gminy i częste przekroczenia jakości norm powietrza wydaje się, że nic się nie zmienia. Czujniki w zimowe, szczególnie bezwietrzne dni, jak świeciły tak świecą na bordowo. Spróbowałem jednak porównać jakość powietrza z kilku lat, wszak czujniki służą nam już od 2018 roku. Prezentowany wykres pokazuje średniomiesięczne stężenie niebezpiecznego dla człowieka pyłu PM2,5 w przeciągu 3 lat w 5 lokalizacjach na terenie Gminy Siepraw oraz temperaturę powietrza. Pozornie jakość powietrza się nie zmienia, no bo co daje wymiana 130 pieców, jak 2000 dalej dymi? Do wykresu dodałem jednak linię trendu, która jak sama nazwa wskazuje tendencje zmian na podstawie dotychczasowych danych. Jeżeli dane z 3 lat są reprezentatywne, to trend w zanieczyszczeniu powietrza jest wyraźnie malejący, co daje drobne nadzieje, że prowadzone działania przyniosą za jakiś czas pożądane efekty w postaci czystego powietrza, które będziemy mogli wdychać bez obawy o swoje zdrowie.

Śreniomiesięczne stężenie pyłu PM2,5 w poszczególnych lokalizacjach czujników Airly w Gminie Siepraw w okresie styczeń 2018 r. – grudzień 2020 r. wraz z linią trendu dla lokalizacji na ul. Kawęciny, oraz średniomiesięczna temperatura powietrza.

źródło: sekretarz gminy Siepraw Michał Baran

---

Jeśli szukasz bieżących informacji z naszego regionu subskrybuj nasz kanał: